Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Ocak Ayı Fiyat Gelişmeleri Raporu’nu yayımladı. Rapora göre tüketici fiyatları ocak ayında yüzde 4,84 artarken, yıllık enflasyon 0,24 puan düşüşle yüzde 30,65 seviyesinde gerçekleşti. Yıllık enflasyon gıda ile alkol-tütün-altın gruplarında yükselirken, diğer ana gruplarda geriledi.
Ocak ayında aylık fiyat artışında gıda ve hizmet grupları belirleyici oldu. Gıda grubunda, başta sebze ve et olmak üzere işlenmemiş gıda fiyatlarındaki artış dikkat çekti. Hizmet grubunda ise iş gücü maliyetleri, dönemsel fiyatlamalar ve geriye dönük endeksleme davranışının etkisiyle aylık enflasyon bir önceki aya kıyasla yükseldi. Buna karşın hizmet grubunun yıllık enflasyonu 3,76 puan azalarak düşüş eğilimini sürdürdü.
Diğer taraftan, temel mal enflasyonu görece ılımlı seyretti. Bu dönemde yönetilen/yönlendirilen fiyat ve maktu vergi güncellemeleri, geçmiş yıllara kıyasla daha düşük bir oranda gerçekleşerek dezenflasyon sürecini destekledi. Enerji grubunda aylık fiyat artışı önceki yılın ocak ayına kıyasla sınırlı oldu.
TÜFE’de tüketim sepeti sınıflaması ve baz yılı değiştirildi
Raporda, Tüketici Fiyat Endeksi’nde (TÜFE) tüketim sepeti sınıflaması ve baz yılının güncellendiği belirtildi. Buna göre hizmet sektörünün endeks içindeki ağırlığı 7,4 puan artışla yüzde 38,4’e yükselirken, malların ağırlığı yüzde 61,6’ya geriledi. B ve C göstergelerinin ağırlıkları ise sırasıyla 5,2 ve 4,5 puan arttı.
Yıllık tüketici enflasyonuna katkılar incelendiğinde, enerji, temel mallar ile alkol-tütün ve altın gruplarının katkıları bir önceki aya kıyasla sırasıyla 1,07, 0,34 ve 0,24 puan azalırken, gıda ve alkolsüz içecekler ile hizmet gruplarının katkıları sırasıyla 1,23 ve 0,18 puan arttı.
Mevsimsellikten arındırılmış verilerle, tüketici fiyatlarının aylık artışı bir önceki aya kıyasla yükseldi. Aylık artışlar bir önceki aya kıyasla B ve C göstergelerinde yükseliş kaydetti. B endeksindeki yükselişte temel mal ve işlenmiş gıda fiyat gelişmeleri etkili oldu.
TCMB bünyesinde takip edilen göstergeler, ocak ayında enflasyonun ana eğiliminde döneme özgü bir yükselişe işaret etti. Göstergeler üç aylık ortalamalar bazında ise sınırlı miktarda yükseldi.
Hizmet fiyatları ocak ayında yüzde 7,39 arttı, grup yıllık enflasyonu 3,76 puan azalarak yüzde 40,23 oldu. Yıllık enflasyon haberleşme ve ulaştırma gruplarında yükseldi, diğer alt gruplarda ise geriledi. Alt kalemler arasında diğer hizmetler grubu aylık yüzde 9,74’lük artış ile öne çıktı.
Bu gelişmede, dönemsel fiyatlamanın ve geçmiş enflasyona endeksleme davranışının yaygın olduğu sağlık (yüzde 18,12), finansal hizmetler (yüzde 14,78) ve eğitim hizmetleri (yüzde 6,61) ile bakım-onarım kalemlerindeki yüksek fiyat artışlarının etkileri hissedildi.
Başta hava yolu ile yolcu taşımacılığı (yüzde 36,9 artış) olmak üzere ulaştırma hizmetleri alt grubu enflasyonu (yüzde 8,05 artış) yüksek seyri ile öne çıktı.
İş gücü maliyetleri ile gıda fiyatlarındaki gelişmelerin etkisinin gözlendiği lokanta-otel grubunda fiyatlar yüzde 5,86 artarken, haberleşme grubunda da aylık artış yüzde 5,35 ile belirgin oldu.
Sözleşme yenileme oranındaki mevsimsel yükselişin de etkisiyle kira aylık artışı yüzde 5,26 olurken, bu grupta yıllık enflasyon 5,06 puan azalışla yüzde 56,55’e geriledi. Bu dönemde yönetilen-yönlendirilen hizmet kalemlerindeki fiyat artışı ise geçmiş yıllara kıyasla daha düşük gerçekleşti.
Temel mal grubu fiyatları arttı
Temel mal grubu fiyatları ocak ayında yüzde 0,51 ile ılımlı bir oranda arttı, grup yıllık enflasyonu 0,26 puanlık düşüşle yüzde 17,45 oldu.
Dayanıklı tüketim mallarında fiyat artışı yüzde 2,91 ile önceki aya kıyasla güçlendi. Bu gelişmede, otomobil, mobilya ve beyaz eşya ile tüketici elektroniği fiyatlarının etkisi öne çıktı.
Giyim ve ayakkabı fiyatları mevsimsel etkilerle yüzde 4,83 düştü. Diğer temel mallar alt grubunda aylık enflasyon oranı yüzde 2,40 ile önceki aya kıyasla güçlendi. Bu gelişmede, ilaç fiyatlarındaki artışın sarkan etkisi de etkili oldu.
Enerji fiyatları ocak ayında yüzde 2,29 arttı, grup yıllık enflasyonu 4,85 puan gerileyerek yüzde 30,21 oldu.
Bu gelişmede, fiyatı belediyelerce belirlenen şebeke suyu tarifesindeki yükseliş (yüzde 7,32) ile son kaynak tedarik tarifesi tüketim limitindeki güncellemeye istinaden elektrik fiyat artışı (yüzde 3,04) öne çıktı.
Maktu vergi artışı ocak ayında Yİ-ÜFE artışının ima ettiğinden düşük gerçekleşirken ham petrol fiyat gelişmelerinin de etkisiyle akaryakıt fiyatlarında yükseliş (yüzde 1,59) izlendi.
Gıda ve alkolsüz içecekler grubu fiyatları arttı
Gıda ve alkolsüz içecekler grubu fiyatları yüzde 6,59 artış ile öne çıkan bir diğer alt grup oldu. Gıda grubu yıllık enflasyonu bu dönemde 3,38 puan artışla yüzde 31,69’a yükseldi. Yıllık enflasyon işlenmiş gıda grubunda gerilerken, işlenmemiş gıdada belirgin şekilde yükseldi.
Yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE) ocak ayında yüzde 2,67 artarken, yıllık enflasyon yüzde 27,17’ye geriledi. Dayanıklı ve dayanıksız tüketim mallarında yüksek fiyat artışları öne çıktı.
