Altın, hisse senetleri ve gayrimenkul ile birlikte küresel ölçekte en çok tercih edilen değer saklama araçları arasında yer alıyor. Özellikle yüksek enflasyon dönemlerinde yatırımcıların altına yönelmesi alışıldık bir tablo. Ancak son dönemde dikkatler giderek daha fazla gümüşe çevriliyor.
Gümüş fiyatları son aylarda güçlü bir yükseliş sergileyerek tarihi bir eşiği aştı. Yılın başında ons başına yaklaşık 30 dolar seviyesinde işlem gören gümüş, değerini iki kattan fazla artırarak 12 Aralık’ta 64,65 dolarla tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştı.
New York Ticaret Borsası’na (NYMEX) bağlı COMEX’te ocak ayında 30 dolar civarında seyreden gümüş, yaz aylarında 37–40 dolar bandında dengelendi. Eylül ayında ise yukarı yönlü kırılım yaşandı. Asıl ivme, yılın son üç ayında geldi ve fiyat artışı hız kazandı.
YÜZDE 110’LUK YILLIK ARTIŞ
DW Türkçe’nin DW muhabiri Nicolas Martin’in derlediği verilere göre, gümüş yıl başından bu yana yaklaşık yüzde 110 değer kazandı. Uzun yıllar boyunca altının gölgesinde kalan ve “yoksul kuzeni” olarak anılan gümüş için bu yükseliş, piyasalar açısından önemli bir dönüm noktası olarak görülüyor.
Kısa vadede olası bir düzeltme ihtimaline dikkat çeken yatırımcılar olsa da, genel beklenti gümüşün önümüzdeki dönemde güçlü seyrini sürdüreceği yönünde. 2025 öncesinde gümüş, son on yılın büyük bölümünü ons başına 15–25 dolar aralığında geçirmiş, zaman zaman 30 doların üzerine çıksa da bu seviyeleri kalıcı hale getirmekte zorlanmıştı.
ALTINA KIYASLA DAHA GÜÇLÜ PERFORMANS
1980 ve 2011’deki önceki zirvelerde bile gümüş fiyatı ons başına 49 doların üzerine çıkamamıştı. Aynı dönemlerde altın ise çok daha sert sıçramalar yaşamıştı. Ancak bu yıl tablo değişti. Altın yaklaşık yüzde 60 yükselerek ons başına 4 bin 340 dolara çıkarken, gümüş fiyatı iki kattan fazla arttı.
Bu ayrışmada ABD dolarındaki değer kaybı ve ABD Merkez Bankası’nın (Fed) faiz indirimine gideceği beklentileri etkili oldu. Faiz indirimi beklentileri, değerli metalleri yatırımcılar için daha cazip birer güvenli liman haline getiriyor.
ARZ DARALIYOR, ÜRETİM ZORLAŞIYOR
Gümüşteki yükselişin en önemli nedenlerinden biri ise küresel arzın talebe yetişememesi. Dünya gümüş üretiminin yarısından fazlasını karşılayan Latin Amerika’da, madenlerin yaşlanması ve rezervlerin azalması üretimi aşağı çekiyor.
Küresel arzın yaklaşık yüzde 25’ini sağlayan Meksika’da üretim son yıllarda çift haneli oranlarda geriledi. Ülkenin en büyük madenlerinden biri olan San Julian madeninin ekonomik ömrünü 2027’de tamamlaması bekleniyor. Fresnillo şirketi tarafından işletilen maden, şirketin en önemli operasyonları arasında yer alsa da düşen cevher tenörleri ve hızla tükenen rezervler üretimi zorluyor.
Peru, Bolivya ve Şili de düşük cevher kalitesi, artan maliyetler, siyasi belirsizlikler ve daha sıkı düzenlemeler nedeniyle benzer sorunlarla karşı karşıya. Londra merkezli GlobalData’ya göre, yeni keşifler ya da teşvik edici düzenlemeler hayata geçirilmezse Latin Amerika’dan gelen gümüş üretimi on yılın sonuna doğru durgunlaşabilir.
The Silver Institute’un son raporuna göre ise küresel gümüş piyasası üst üste beşinci yıl yapısal arz açığı veriyor. Bu yıl talebin arzı yaklaşık 95 milyon ons aşması bekleniyor.
TEKNOLOJİ VE YEŞİL DÖNÜŞÜM TALEBİ ARTIRIYOR
Gümüşe olan talep yalnızca yatırım amaçlı değil. Metal, modern teknoloji ve temiz enerji dönüşümünün kritik bileşenlerinden biri haline geldi. Yüksek elektriksel ve termal iletkenliği, gümüşü güneş panelleri, elektrikli araçlar ve veri merkezleri için vazgeçilmez kılıyor.
Fotovoltaik sektöründe gümüş, elektrik iletimi için temel bir unsur. Yenilenebilir enerji yatırımlarının hız kazanmasıyla bu alandan gelen talebin daha da artması bekleniyor. Elektrikli araçlar ise içten yanmalı motorlu araçlara kıyasla yaklaşık üçte iki oranında daha fazla gümüş kullanıyor.
Yapay zeka çipleri ve veri merkezleri de gümüşe bağımlı alanlar arasında yer alıyor. Metal, yüksek elektrik yüklerini taşıma kapasitesi ve ısıyı dağıtma yeteneği sayesinde dijital ekonominin altyapısında kilit rol oynuyor.
Madeni para ve külçe talebi gerilese de mücevher, elektronik, tıbbi cihazlar ve tüketim ürünlerinde gümüş kullanımı güçlü seyrini koruyor.
TALEP ARTIŞI SÜRECEK
The Silver Institute, küresel endüstriyel gümüş talebinin önümüzdeki beş yıl boyunca istikrarlı şekilde artacağını öngörüyor. Oxford Economics’in verilerine göre ise otomotiv sektöründeki gümüş talebi 2031’e kadar yıllık ortalama yüzde 3,4 artarken, ABD’de veri merkezi yatırımlarındaki yüzde 65’lik büyümeden gümüş önemli pay alacak.
TARİHTEN GELEN GÜVEN
Gümüş, binlerce yıl boyunca para ve değer saklama aracı olarak kullanıldı. Antik çağlardan itibaren dayanıklılığı ve kolay bölünebilir yapısı sayesinde ticaretin temel unsurlarından biri oldu.
Latin Amerika’daki büyük gümüş yataklarının keşfiyle birlikte metal, küresel ticaretin merkezine yerleşti. İspanyol “sekizlik” gümüş paraları, Amerika’dan Asya’ya uzanan dünyanın ilk küresel ticaret parası olarak kabul edildi.
19’uncu yüzyılda birçok ülke para birimlerini altın ve gümüşe bağladı. Ancak zamanla gümüş standardı terk edildi; altın merkez bankalarının rezervlerinde kalırken gümüş daha çok sanayiye yöneldi.
Buna rağmen gümüş, tarihsel mirası sayesinde bugün hâlâ enflasyona ve finansal belirsizliklere karşı bir korunma aracı olarak görülmeye devam ediyor.
