ABD Başkanı Donald Trump’ın, Ukrayna-Rusya savaşındaki tavrı ve Grönland ile ilgili istekleri, Avrupa’yı ABD’den bağımsız savunma arayışlarına itiyor. Almanya’nın Münih kentinde dün başlayan ve yarın sona erecek olan 62. Münih Güvenlik Konferansı’nda yaşlı kıtanın savunmasının geleceği masaya yatırıldı. Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, AB’nin kurucu anlaşmasında yer alan ve bir üye devletin silahlı saldırıya uğraması durumunda diğer üye devletlerin, yardım ve destek sağlama sorumluluğunu ifade eden karşılıklı savunma paktının uygulanma zamanının geldiğini söyledi. İngiltere Başbakanı Keir Starmer de, Avrupa’nın kendi ayakları üzerinde durması ve Avrupa’nın “daha Avrupalı NATO” oluşturmak için birlikte ilerlemesi gerektiğini bildirdi. Bu arada, Norveç ve Almanya, Münih’te savunma alanında işbirliği anlaşması imzaladı
Leyen’in konuşması
Von der Leyen, 62. Münih Güvenlik Konferansı’nda “İlkeli ve Pragmatik: Kargaşa İçindeki Bir Dünyada Gücü Kullanmak” başlıklı oturumda konuştu.
Rusya’nın Ukrayna’ya karşı başlattığı savaşın 4. yılına yaklaşılırken Avrupa’nın güvenlik, ekonomi ve teknoloji alanlarında daha bağımsız hale gelmesi gerektiğini belirten von der Leyen, AB’nin dış müdahalelerle içeriden zayıflatılmaya çalışıldığına ve küresel düzeyde rekabetin daha sert güç mücadelesine dönüştüğüne işaret etti.
Von der Leyen, Avrupa’nın demokratik temellerinin, vatandaşların güveninin ve “Avrupa yaşam tarzının” yeni tehditlerle karşı karşıya olduğunu belirterek, savunma, enerji, ekonomi, ticaret, ham maddeler ve dijital teknolojilerde bağımsızlığın zorunlu hale geldiğini ifade etti.
“Bağımsız Avrupa’nın transatlantik bağlara aykırı olmadığı, aksine güçlü Avrupa’nın güçlü transatlantik ittifak anlamına geldiği” görüşünü dile getiren von der Leyen, Avrupa’nın kendi güvenliği ve refahı için daha fazla sorumluluk üstlenmesi gerektiğini vurguladı.
Von der Leyen, Avrupa’da savunma harcamalarının 2025 itibarıyla Ukrayna’daki savaş öncesine kıyasla yaklaşık yüzde 80 arttığını, SAFE programı kapsamında hava ve füze savunması, dronlar ve askeri hareketlilik gibi alanlara yatırım yapıldığını söyledi.
Avrupa’nın Ukrayna’ya desteğinin sürdüğünü ifade eden von der Leyen, son olarak 90 milyar avroluk kredi mekanizmasının devreye alındığını, bu borcun yalnızca Rusya’nın savaş tazminatı ödemesi durumunda geri ödeneceğini belirtti.
Von der Leyen, 2028 yılına kadar Avrupa’daki savunma yatırımlarının, ABD’nin geçen yıl savunma ekipmanına yaptığı harcamayı aşmasının beklendiğini kaydetti.
Avrupa’nın uzay, istihbarat ve uzun menzilli saldırı kabiliyetleri gibi stratejik alanlarda kapasitesini artırması gerektiğini vurgulayan von der Leyen, şöyle devam etti:
“Hiçbir tabu sorgulanmadan kalamaz. Avrupa’nın karşılıklı savunma maddesini hayata geçirme zamanının geldiğine inanıyorum. Karşılıklı savunma, AB için isteğe bağlı değildir. Kendi antlaşmamızda (Madde 42) bir yükümlülüktür. Bunun iyi bir nedeni var. Saldırı durumunda birbirimizin yanında durma konusunda kolektif taahhüdümüzdür ya da basitçe söylemek gerekirse: ‘Birimiz hepimiz için, hepimiz birimiz için’. Avrupa’nın anlamı budur ancak bu taahhüt, güven ve yetenek üzerine kuruluysa ağırlık kazanır.”
Oy birliği yerine nitelikli çoğunluk
Von der Leyen, karar alma süreçlerinin hızlandırılmasının önemine dikkati çekerek, bazı durumlarda oy birliği yerine nitelikli çoğunlukla karar alınabileceğini ifade etti.
“Gönüllüler Koalisyonu” gibi girişimlerin yeni güvenlik işbirliklerine örnek olduğunu belirten von der Leyen, AB’nin İngiltere, Norveç, İzlanda ve Kanada gibi ortaklarla ilişkilerini güçlendirmek istediğini söyledi.
Von der Leyen, yeni Avrupa Güvenlik Stratejisi’nin hazırlanması çağrısında bulunarak, ticaret, finans, standartlar, veri, kritik altyapılar, teknoloji platformları ve bilgi politikalarının güvenlik boyutuyla yeniden ele alınması gerektiğini dile getirdi.
Starmer: “Daha Avrupalı NATO” için birlikte ilerleyelim
İngiltere Başbakanı Keir Starmer de Münih 62. Güvenlik Zirvesi’nde yaptığı konuşmada, Avrupa’nın kendi ayakları üzerinde durması ve Avrupa’nın “daha Avrupalı NATO” oluşturmak için birlikte ilerlemesi gerektiğini bildirdi.
Başbakan Starmer, “(Rusya’nın) Hibrit tehditleri kıtamızın geneline yayılıyor, sadece güvenliğimizi tehdit etmekle kalmıyor, değerlerimizi baltalayan popülistlerle işbirliği yaparak sosyal sözleşmemizi de parçalıyor.” dedi.
Starmer, Rusya’yı “dezenformasyon kullanarak bölünme yaratmak, siber saldırılar ve sabotajlar yapmak ve yaşam maliyeti krizini derinleştirmekle” suçladı.
“Rusya, Ukrayna’da büyük stratejik hata yaptı”
İngiliz Başbakan, Rusya’nın Ukrayna’da büyük stratejik hata yaptığını ve bu hatanın 1 milyondan fazla can kaybına yol açtığını söyledi.
Rusya’nın savaş sürerken yeniden silahlandığını ve silahlı kuvvetlerini yeniden yapılandırdığını kaydeden Starmer, “NATO, Rusya’nın bu 10 yılın sonuna kadar ittifaka karşı askeri güç kullanmaya hazır olabileceği konusunda uyarıda bulundu.” diye konuştu.
Starmer, çatışma istemediklerini açıkça belirtmenin önemli olduğunun altını çizerek, amaçlarının “kalıcı barış, stratejik istikrara dönüş ve hukukun üstünlüğü” olduğunu ifade etti. Başbakan Starmer, şöyle devam etti:
“Saldırganlığa karşı caydırıcı olabilmeliyiz ve evet, gerekirse savaşmaya hazır olmalıyız, halkımızı, değerlerimizi ve yaşam tarzımızı korumak için ne gerekiyorsa yapmalıyız ve Avrupa olarak kendi ayaklarımız üzerinde durmalıyız. Bu, daha cesur olmak, önemsiz politikalar ve kısa vadeli endişeleri bir kenara bırakmak anlamına geliyor. Daha güçlü bir Avrupa ve daha Avrupalı NATO inşa etmek için birlikte hareket etmek anlamına geliyor.”
Starmer, ülkesinin artık “Brexit yıllarının İngilteresi” olmadığına işaret ederek, “Avrupa olmadan İngiltere’nin güvenliği, İngiltere olmadan da Avrupa’nın güvenliği olamaz. Bu, tarihin bize verdiği bir derstir ve aynı zamanda günümüzün gerçeğidir.” ifadelerini kullandı.
“Kuzey Atlantik’e uçak gemisi görev grubu göndereceğiz”
Konuşmasında, ülkesinin bu yıl Kuzey Atlantik ve Kuzey Kutbu bölgelerine uçak gemisi görev grubu göndereceğini duyuran Starmer, grubun, “HMS Prince of Wales” komutasındaki gemiler tarafından yönetileceğini ve “ABD, Kanada ve diğer NATO müttefikleriyle hareket edeceğini” aktardı.
Starmer, “(Bu), Avrupa-Atlantik güvenliğine bağlılığımızın güçlü göstergesidir. Bu nedenle Fransa ile nükleer işbirliğimizi de güçlendiriyoruz. On yıllardır İngiltere, tüm NATO üyelerini korumak için caydırıcı gücünü kullanmayı taahhüt eden Avrupa’daki tek nükleer güç olmuştur.” şeklinde konuştu.
“Kıtada ortak endüstriyel taban oluşturmak istiyoruz”
Starmer, savunma teknolojisi ve yapay zeka alanındaki liderliklerini Avrupa ile birleştirerek güçlerini katlamak ve kıtada savunma üretimlerini hızlandıracak ortak endüstriyel taban oluşturmak istediklerinin de altını çizdi.
Bunun, Avrupa genelinde daha fazla uyum ve koordinasyon sağlamak için liderlik gerektiren savunma üretimlerini hızla geliştirebileceğine işaret eden Starmer, “E3 kapsamında Almanya ve Fransa ile birlikte, AB ortaklarımızla, özellikle İtalya ve Polonya ile, ayrıca Norveç, Kanada ve Türkiye ile yakın işbirliği içinde bunu gerçekleştiriyoruz.” dedi.
Norveç ve Almanya’dan savunma işbirliği anlaşması
62. Münih Güvenlik Konferansı’na ikili anlaşmalar da yapılıyor. Norveç’te yayın yapan NRK, Norveç Savunma Bakanı Tore Onshuus Sandvik ve Almanya Savunma Bakanı Boris Pistorius’un katılımıyla 62. Münih Güvenlik Konferansı (MSC) çerçevesinde iki ülke arasında savunma anlaşmasının imzalandığını duyurdu.
Sandvik, NRK’ye yaptığı açıklamada, “Birçok savunma anlaşmamız var ancak şu anda çok daha kapsamlı ve geniş savunma anlaşmaları imzaladığımız bir dönemdeyiz. Bunu daha önce İngiltere ile yaptık, şimdi de Almanya ile yapıyoruz.” dedi.
Avrupa’nın daha fazla sorumluluk alması gerektiğine işaret eden Sandvik, “Almanya, Norveç’in Avrupa’daki en önemli müttefiklerinden, Avrupa Birliği’ndeki (AB) en önemli ortağıdır. Şimdi bu yakın ve güçlü işbirliğini bir adım daha ileriye taşıyoruz.” diye konuştu.
“Hansa” adı verilen anlaşmanın, uzay tabanlı gözetim, deniz güvenliği ve Kuzey Atlantik ile Kuzey Denizi’ndeki operasyonlar ve savunma sanayi konularında işbirliğini içerdiği kaydedildi.
Münih’teki imza törenine, Norveç Başbakanı Jonas Gahr Store ve Almanya Başbakanı Friedrich Merz de katıldı.
